El emeğiyle üretim yapan birçok kadın, ürünlerini satmaya başlamadan önce aynı soruyu soruyor:

“Evde ürettiğim ürünleri satmak için şirket kurmam gerekir mi?”

Türkiye’de evinde kendi emeğiyle üretim yapan kişiler, belirli şartları karşılamaları hâlinde şirket kurmadan ve gelir vergisi mükellefiyeti açtırmadan ürünlerini satabilir. Bu imkân, Gelir Vergisi Kanunu’nda yer alan “esnaf muaflığı” düzenlemesiyle sağlanmaktadır.

Ancak esnaf muaflığı, hiçbir koşul olmadan yapılan bütün satışların vergiden muaf olduğu anlamına gelmez. Ürünün nasıl üretildiği, nerede satıldığı, satış gelirinin nasıl tahsil edildiği ve yıllık toplam satış tutarı önemlidir.

Bu yazımızda, evde üretim yapanların esnaf vergi muafiyetinden hangi şartlarla yararlanabileceğini sade ve anlaşılır biçimde anlatıyoruz.

Esnaf vergi muafiyeti nedir?

Esnaf vergi muafiyeti; küçük ölçekte, kendi el emeğiyle üretim yapan kişilerin belirlenen şartlar çerçevesinde gelir vergisi mükellefiyeti açtırmadan faaliyet gösterebilmesine imkân sağlayan bir uygulamadır.

Şartları karşılayan üreticilerin genel olarak:

• Şirket kurması,

• Gelir vergisi mükellefiyeti açtırması,

• Defter tutması,

• Gelir vergisi beyannamesi vermesi,

• Her satış için fatura düzenlemesi

gerekmez.

Bununla birlikte, satış yöntemine göre banka tarafından satış geliri üzerinden vergi kesintisi yapılabilir. Ayrıca üreticilerin satın aldıkları malzemelere ve üretim giderlerine ilişkin belgeleri saklamaları gerekir.

Kimler esnaf muafiyetinden yararlanabilir?

Esnaf muafiyeti yalnızca kadınlara özel bir düzenleme değildir. Kanunda belirtilen şartları taşıyan herkes bu imkândan yararlanabilir. Ancak evden üretim yapan kadınlar açısından önemli bir kolaylık sunduğu için özellikle kadın üreticiler tarafından sıkça kullanılmaktadır.

Muafiyetten yararlanabilmek için temel olarak:

• Ürünlerin üreticinin oturduğu evde hazırlanması,

• Üretimin kişinin kendi el emeğine dayanması,

• Ayrı bir işyeri açılmaması,

• Sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve ekipman kullanılmaması,

• Faaliyetin büyük ölçekli ticari üretime dönüşmemesi,

• Kişinin ticari, zirai veya mesleki kazancı nedeniyle gerçek usulde gelir vergisi mükellefi olmaması

gibi şartlar aranır.

Her ürün ve üretim biçimi otomatik olarak muafiyet kapsamında değerlendirilmez. Bu nedenle üreticinin kendi ürünü ve satış yöntemi için vergi dairesinden bilgi alması önemlidir.

Hangi el emeği ürünleri kapsama girebilir?

Evde hazırlanabilecek ve esnaf muafiyeti kapsamında değerlendirilebilecek ürünlere şu örnekler verilebilir:

• Örgü ve tığ işi ürünler,

• Dantel ve nakış işleri,

• Havlu, örtü, çarşaf ve benzeri tekstil ürünleri,

• Boncuk işlemeli ürünler,

• Hasır ve sepet ürünleri,

• Yapma çiçekler,

• Hediyelik ve turistik eşyalar,

• El yapımı dekoratif ürünler,

• Tarhana, erişte ve mantı gibi evde hazırlanan bazı gıda ürünleri.

Bu liste her ürün ve üretim yöntemi için kesin bir uygunluk anlamına gelmez. Özellikle gıda, kozmetik, sabun, mum ve benzeri ürünlerde vergi mevzuatının yanında Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, belediye veya ürün güvenliğiyle ilgili başka düzenlemeler de bulunabilir.

Vergi muafiyeti belgesi alınması, ürünle ilgili diğer izin ve yükümlülüklerin de otomatik olarak yerine getirildiği anlamına gelmez.

Satış yöntemine göre iki farklı muafiyet bulunuyor

Evde üretim yapanlar için uygulanabilecek esnaf muafiyeti, ürünlerin nasıl satıldığına göre değişebilir.

İnternet dışında da satış yapanlar

Evde kendi el emeğiyle ürettiği belirli ürünleri işyeri açmadan satan kişiler, Gelir Vergisi Kanunu’nun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının 6 numaralı bendindeki şartları taşımaları hâlinde esnaf muaflığından yararlanabilir.

Bu yöntemde ürünler, şartları karşılamak kaydıyla internetin yanında kamu kurumlarının belirlediği geçici satış alanları, bazı kermesler, festivaller veya panayırlar gibi yerlerde de satılabilir.

Ancak:

• Dışarıdan işçi çalıştırılmaması,

• Seri üretim yapılmaması,

• Ayrı bir işyeri açılmaması,

• Pazar takibi suretiyle sürekli satış yapılmaması,

• İnternet satışlarının ilgili yıllık sınırı aşmaması

gibi şartlara dikkat edilmelidir.

Ürünlerini yalnızca internetten satanlar

Ürünlerini sadece Instagram, WhatsApp, internet sitesi, sosyal medya veya diğer çevrim içi platformlar üzerinden satanlar için farklı bir muafiyet modeli bulunmaktadır.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının 10 numaralı bendi kapsamındaki bu modelden yararlanmak isteyenlerin:

• İkametgâhlarının bulunduğu yerdeki yetkili vergi dairesine başvurması,

• “Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi” alması,

• Türkiye’de bulunan bir bankada satışlar için ticari hesap açması,

• İnternet üzerinden elde edilen satış gelirlerinin tamamını bu hesap üzerinden tahsil etmesi,

• Ürünlerini yalnızca internet ve benzeri elektronik ortamlarda satması,

• Sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine kullanmaması,

• Ayrı bir işyeri açmaması,

• Yıllık hasılat sınırını aşmaması

gerekir.

2026 yılı için bu kapsamdaki yıllık hasılat sınırı 1.900.000 TL’dir. Birden fazla ürün satılması hâlinde sınır, her ürün için ayrı ayrı değil, bütün ürünlerden elde edilen toplam satış geliri üzerinden değerlendirilir.

“Vergiden muaf” olmak hiç vergi ödenmeyeceği anlamına mı gelir?

Hayır. Bu noktada “tamamen vergisiz satış” ifadesini kullanmak yanıltıcı olabilir.

Sadece internet üzerinden satış yapan ve 9/1-10 kapsamındaki muafiyetten yararlanan üreticilerin özel ticari hesaplarına gelen satış tutarları üzerinden banka tarafından genel olarak yüzde 4 oranında gelir vergisi kesintisi yapılır.

Kanunda belirtilen şartlarla işçi çalıştırılması durumunda bu oran yüzde 2 olarak uygulanabilir.

Vergi kesintisini banka yaptığı için üreticinin bu gelirler için ayrıca gelir vergisi beyannamesi vermesi gerekmez. Ancak hesabın yalnızca muafiyet kapsamındaki satışların tahsilatı için kullanılması ve bütün satış gelirlerinin bu hesaba yatırılması önemlidir.

Dolayısıyla bu sistem için en doğru açıklama şudur:

“Şirket kurmadan, defter tutmadan ve gelir vergisi beyannamesi vermeden satış yapılabilir; ancak satış yöntemine göre banka tarafından stopaj kesintisi uygulanabilir.”

Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi nasıl alınır?

Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi için ikametgâhın bulunduğu yerdeki yetkili vergi dairesine başvurulabilir.

Başvuru, Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik ortamda da yapılabilir:

Dijital Vergi Dairesi → Dilekçelerim → Yeni Dilekçe Oluştur → Esnaf Vergi Muafiyeti Dilekçesi

Vergi dairesi, başvuruyu ve üretim faaliyetini değerlendirdikten sonra şartların karşılanması hâlinde belgeyi onaylar.

Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi üç yılda bir yenilenmelidir. Üreticinin faaliyetleriyle ilgili malzeme, gider pusulası ve diğer gider belgelerini de beş yıl boyunca saklaması gerekir.

Yıllık satış sınırı aşılırsa ne olur?

9/1-10 kapsamında sadece internet üzerinden satış yapan bir üreticinin yıllık hasılatı 2026 yılı için belirlenen 1.900.000 TL’lik sınırı aşarsa, içinde bulunulan yıl için muafiyetten yararlanmaya devam edilebilir.

Ancak üretici, takip eden takvim yılının başından itibaren bu muafiyetten yararlanamaz ve gelir vergisi mükellefiyeti gündeme gelir.

Satış gelirinin tamamının belirtilen banka hesabına yatırılmaması, işyeri açılması, seri üretim yapılması veya muafiyet şartlarından birinin kaybedilmesi de cezalı vergi işlemlerine neden olabilir.

Bu nedenle satışların ve banka hareketlerinin düzenli olarak takip edilmesi önemlidir.

Tospika üzerinden ürünlerini tanıtan üreticiler nelere dikkat etmeli?

Tospika, el emeği üreten kadınların profillerini ve ürünlerini Türkçe, İngilizce ve Almanca olarak tanıtabildiği ücretsiz bir dijital tanıtım platformudur.

Tospika üzerinden doğrudan satış, ödeme veya para tahsilatı yapılmaz. Ürünü beğenen ziyaretçiler, üreticinin Instagram, WhatsApp veya diğer iletişim kanalları üzerinden doğrudan üreticiye ulaşır.

Bu nedenle:

• Ürünün satışı,

• Ödemenin alınması,

• Kargo işlemleri,

• Vergi ve belge yükümlülükleri,

• Ürünle ilgili yasal izinler

üreticinin kendi sorumluluğundadır.

Tospika’da ürünlerin sergilenmesi, tek başına Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi yerine geçmez. Ancak Tospika üzerinden ürünü görüp Instagram veya WhatsApp yoluyla üreticiye ulaşan bir alıcının gerçekleştirdiği satış, üreticinin kendi satış kanalı kapsamında değerlendirilmelidir.

Üretime başlamadan önce bilgi almak neden önemli?

Her üreticinin hazırladığı ürün, kullandığı malzeme, satış yaptığı kanal ve yıllık geliri farklıdır. Bir üretici için uygun olan muafiyet yöntemi, başka bir üretici için uygun olmayabilir.

Bu nedenle satışa başlamadan veya Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi için başvurmadan önce:

• Bağlı bulunulan vergi dairesinden,

• Bir mali müşavirden,

• Ürün türüne göre ilgili kamu kurumundan

güncel ve kişiye özel bilgi alınması önerilir.

Doğru bilgiyle hareket etmek, kadın üreticilerin emeklerini güvenle büyütmelerine ve ileride karşılaşabilecekleri vergi sorunlarını önlemelerine yardımcı olur.

El emeğiniz görünür olsun

Evde üretim yapıyor ve ürünlerinizi daha fazla kişiye ulaştırmak istiyorsanız Tospika’da ücretsiz üretici profili oluşturabilirsiniz.

Ürünleriniz üç dilde yayınlansın, Türkiye’den ve dünyanın farklı ülkelerinden ziyaretçiler sizi keşfetsin. İlgilenen kişiler, herhangi bir aracı olmadan doğrudan sizinle iletişime geçsin.

Tospika’da yerinizi alın; el emeğiniz sınırları aşsın.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve mali veya hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yıllık parasal sınırlar değişebileceğinden başvuru öncesinde Gelir İdaresi Başkanlığının güncel açıklamalarının kontrol edilmesi önerilir.

Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı – Gelir Vergisi Kanunu Madde 9 kapsamında Esnaf Muaflığı